Deze checklist geeft algemene informatie. Je arts beslist welke onderzoeken en behandelingen bij jou passen, en wat er beschikbaar is verschilt per land.
Wat doe ik voor de afspraak?
Plan genoeg tijd in en schrijf dingen van tevoren op, zodat je in de spreekkamer niets belangrijks vergeet. Je kunt deze pagina printen en de punten invullen.
- Zeg bij het maken van de afspraak dat je over je gewicht en gezondheid wilt praten, en vraag zo mogelijk om een langere afspraak.
- Bedenk of je iemand mee wilt nemen die je vertrouwt.
- Zie je op tegen het wegen, of heb je een grotere bloeddrukmanchet of een stoel zonder armleuningen nodig, noem dat dan bij het maken van de afspraak.
- Verzamel recente uitslagen, brieven van andere artsen en je eigen bloeddruk- of glucosemetingen van thuis, als je die hebt.
Schrijf van tevoren op
- De belangrijkste reden van je bezoek. Waar wil je vandaag het liefst hulp bij?
- Klachten. Bijvoorbeeld pijn, vermoeidheid, snurken of ademstops 's nachts, een sombere stemming, brandend maagzuur, of problemen met je menstruatie of vruchtbaarheid. Noteer wanneer ze begonnen.
- Hoe je gewicht zich heeft ontwikkeld. Wanneer veranderde je gewicht? Waren er rond die tijd ingrijpende gebeurtenissen, ziektes, zwangerschappen of nieuwe medicijnen?
- Al je medicijnen en supplementen. Van sommige medicijnen kun je aankomen. Zie medicijnen en gewichtstoename.
- Wat je al hebt geprobeerd. Programma's, diëten, medicijnen, therapie, en wat wel of niet hielp.
- Eten, slaap en stress. Bijvoorbeeld eetbuien, 's nachts eten, ploegendiensten, slecht slapen of veel stress.
- Ziektes in de familie. Bijvoorbeeld diabetes type 2, hart- en vaatziekten, hoge bloeddruk of obesitas bij naaste familieleden.
- Je doelen. Wat is voor jou het belangrijkst: meer energie, minder pijn, een betere bloedsuiker, met je kinderen kunnen spelen, je voorbereiden op een zwangerschap?
Welke vragen kan ik stellen?
Kies de drie tot vijf vragen die voor jou het belangrijkst zijn en zet ze bovenaan je lijstje. Artsen hebben vaak weinig tijd, dus begin met wat het belangrijkst is.
- Kan mijn gewicht samenhangen met een aandoening, een medicijn dat ik gebruik, mijn slaap of mijn mentale gezondheid?
- Heb ik klinische obesitas of gezondheidsproblemen die met mijn gewicht samenhangen, en hoe ernstig zijn die?
- Welke onderzoeken raadt u aan, en waarom?
- Welke behandelmogelijkheden passen bij mijn situatie: leefstijlbegeleiding, psychologische ondersteuning, medicijnen, een operatie?
- Welke behandelingen zijn hier beschikbaar, is er een wachtlijst, en worden de kosten vergoed?
- Wat zijn de mogelijke voordelen en bijwerkingen van elke mogelijkheid?
- Hoe meten we vooruitgang, behalve met het gewicht?
- Bij wie kan ik tussen de afspraken door terecht?
Welke controles en onderzoeken kunnen worden gedaan?
Je arts meet misschien je lichaamsomvang en kijkt of je gezondheidsproblemen hebt die vaak voorkomen bij obesitas, zoals hoge bloeddruk, diabetes type 2, een hoog cholesterol en leververvetting. Richtlijnen raden aan om je toestemming te vragen voordat er metingen worden gedaan. Niet elk onderzoek is voor iedereen nodig.
| Controle of onderzoek | Waar het naar kijkt |
|---|---|
| Lengte, gewicht en body mass index (BMI) | Een eerste screeningsmaat. Het BMI meet lichaamsvet of gezondheid niet direct. Zie BMI en buikomvang. |
| Buikomvang of taille-lengteratio | Vet rond de buik, dat samenhangt met hogere gezondheidsrisico's. Een veelgebruikte vuistregel is om je buikomvang kleiner te houden dan de helft van je lengte (een ratio onder 0,5). |
| Bloeddruk | Hoge bloeddruk. Voor een betrouwbare meting is een manchet van de juiste maat nodig. |
| HbA1c of nuchtere glucose (bloedonderzoek) | Prediabetes of diabetes type 2. |
| Lipidenprofiel (bloedonderzoek) | Cholesterol en andere bloedvetten, die samenhangen met hart- en vaatziekten. |
| Leverwaarden, zoals ALAT, soms een echo | Leververvetting, als het risico daarop hoger is. |
| Schildklieronderzoek (TSH) | Alleen als er tekenen zijn van een te langzaam werkende schildklier. Het is geen standaardonderzoek voor iedereen. |
| Vragen over slaap, stemming en gewrichten | Slaapapneu, depressie of angst, en gewrichtspijn. Zo nodig volgt een slaaponderzoek. |
Sommige artsen gebruiken ook een stadiëringssysteem, zoals het Edmonton Obesity Staging System, om te zien hoeveel invloed obesitas op je gezondheid heeft. Lees meer over gezondheidsrisico's van obesitas.
Wat kan ik doen tijdens het gesprek?
Je kunt actief meedoen: vragen stellen, aantekeningen maken en nagaan of je alles goed hebt begrepen.
- Begin met de belangrijkste reden van je bezoek.
- Maak aantekeningen, of vraag degene die met je meegaat dat te doen.
- Begrijp je iets niet, vraag de arts dan om het nog eens in eenvoudige woorden uit te leggen.
- Herhaal aan het eind het plan in je eigen woorden: wat gebeurt er nu, en wanneer?
Wat als het gesprek niet goed loopt?
Voel je je veroordeeld, opgejaagd of niet gehoord, dan kun je het gesprek rustig terugsturen, en kun je daarna andere hulp zoeken. Een slechte afspraak zegt meer over de zorg dan over jou.
- Zeg wat je nodig hebt: Ik wil graag eerst naar deze klacht kijken.
- Vraag naar andere oorzaken: Waar zou u op controleren bij iemand met een lager gewicht en dezelfde klachten?
- Vraag naar de reden achter een advies of een weigering, en vraag of die in je dossier wordt vastgelegd.
- Ben je van streek, dan kun je om een pauze of een vervolgafspraak vragen.
- Overweeg daarna om een andere arts of een second opinion te vragen.
- Ben je respectloos behandeld, dan kun je feedback geven of de klachtenregeling gebruiken. Zie gewichtsstigma in de zorg.
Wat doe ik na de afspraak?
Een goed vervolg maakt van één gesprek een zorgplan. Obesitas is een chronische ziekte, dus regelmatig contact werkt meestal beter dan één bezoek.
- Schrijf het plan en de data van onderzoeken op zolang je ze nog weet.
- Vraag hoe en wanneer je de uitslagen krijgt, en wie ze uitlegt.
- Maak als het kan je volgende afspraak voordat je weggaat.
- Ga na wat er met een verwijzing gebeurt als je binnen de verwachte tijd niets hoort.
- Houd een eenvoudig dagboek bij van klachten, slaap of energie om de volgende keer te bespreken.
- Bekijk de behandelmogelijkheden op onze pagina over behandeling om je voor te bereiden op de volgende stap.
Veelgestelde vragen
Moet ik vanwege mijn gewicht om een schildkliertest vragen?
Een schildkliertest is niet standaard voor iedereen met obesitas. Richtlijnen raden testen aan als er tekenen zijn van een te langzaam werkende schildklier, zoals vermoeidheid, het snel koud hebben, een droge huid of verstopping. Heb je deze klachten, noem ze dan bij je arts.
Waarom meet de arts mijn buikomvang?
Vet rond de buik hangt samen met een hoger risico op diabetes type 2, hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten, ook als het BMI niet erg hoog is. In het Verenigd Koninkrijk raadt NICE aan de taille-lengteratio te meten bij volwassenen met een BMI onder 35, met als doel je buikomvang kleiner te houden dan de helft van je lengte.
Moet ik nuchter zijn voor bloedonderzoek?
Dat hangt af van de onderzoeken en van de werkwijze bij jou in de buurt. Voor HbA1c hoef je niet nuchter te zijn, voor een nuchtere glucose wel, en sommige laboratoria vragen je nuchter te komen voor cholesteroltests. Vraag het je arts of het lab bij het maken van de afspraak.
Hoe lang duurt een eerste afspraak over gewicht?
Daar staat geen vaste tijd voor, en een gewone afspraak is vaak kort. Vraag bij het maken van de afspraak om een langere of dubbele afspraak, of spreek af om in een tweede gesprek verder te gaan, zodat er tijd is om je voorgeschiedenis, onderzoeken en mogelijkheden te bespreken.
Bronnen
- Ashwell M, Gunn P, Gibson S – Waist-to-height ratio is a better screening tool than waist circumference and BMI for adult cardiometabolic risk factors: systematic review and meta-analysis, Obesity Reviews (2012)
- ASOI – Clinical assessment of people living with obesity (bewerking van de Canadian Adult Obesity Clinical Practice Guidelines, Engelstalig)
- ASOI – Assessment of people living with obesity, volledig hoofdstuk (pdf, Engelstalig)
- Obesity Canada – 5As of Obesity Management for Adults (Engelstalig)
- Mayo Clinic – Obesitas: diagnose en behandeling (Engelstalig)
