Wat is een maagverkleining, welke soorten zijn er en voor wie is het?

Deze pagina geeft algemene, neutrale informatie. Of een operatie geschikt voor je is, en welke, beslis je samen met een gespecialiseerd team. Criteria en vergoeding verschillen per land. Obesity Foundation promoot geen operaties of afslankmedicijnen; wij richten ons op goed eten, passend bewegen en wandelen.

Hoe werkt bariatrische chirurgie?

Bariatrische chirurgie werkt vooral doordat de signalen tussen darmen en hersenen veranderen, niet alleen doordat de maag kleiner wordt. Na de operatie veranderen darmhormonen zoals GLP-1, neemt de honger af en voelen mensen zich sneller verzadigd. De bloedsuiker verbetert vaak al binnen een paar dagen, nog voordat er veel gewicht is verloren.

Daarom spreken experts nu van metabole en bariatrische chirurgie. Bijna alle operaties gebeuren via een kijkoperatie (laparoscopisch).

Welke soorten operaties zijn er?

De twee meest uitgevoerde operaties wereldwijd zijn de gastric sleeve en de Roux-en-Y-gastric bypass.

Andere mogelijkheden, zoals de one-anastomosis gastric bypass, en endoscopische ingrepen via de mond, zijn in sommige landen beschikbaar. De chirurg bespreekt met je welke operatie bij je gezondheid past.

Wie komt in aanmerking voor een maagverkleining?

Volgens de gezamenlijke internationale richtlijnen van de American Society for Metabolic and Bariatric Surgery (ASMBS) en de International Federation for the Surgery of Obesity and Metabolic Disorders (IFSO) wordt een operatie aanbevolen voor volwassenen met een BMI van 35 of hoger, of ze nu andere gezondheidsproblemen hebben of niet.

Een operatie moet worden overwogen bij volwassenen met een BMI van 30 tot 34,9 en een metabole ziekte, zoals diabetes type 2.

Omdat gezondheidsrisico's bij mensen van Aziatische afkomst bij een lager BMI beginnen, adviseren dezelfde richtlijnen om Aziatische mensen vanaf een BMI van 27,5 een operatie aan te bieden.

Nationale criteria zijn vaak strenger. In het Verenigd Koninkrijk bijvoorbeeld adviseert NICE een beoordeling voor een operatie bij volwassenen met een BMI van 40 of hoger, of van 35 tot 39,9 met een belangrijke aandoening die samenhangt met obesitas. Veel landen vereisen ook een beoordeling door een team met onder anderen een chirurg, een diëtist en een psycholoog.

Vraag je huisarts naar de regels waar jij woont. Op onze pagina over BMI en buikomvang lees je meer over deze metingen.

Welke resultaten kun je verwachten?

Bariatrische chirurgie leidt meestal tot flink gewichtsverlies, en de resultaten verschillen per persoon. Door de jaren heen weer wat aankomen komt vaak voor. Studies hebben ook gekeken naar effecten die verder gaan dan gewicht:

• Diabetes type 2: veel mensen hebben minder of geen diabetesmedicijnen meer nodig, al kan diabetes na verloop van tijd terugkomen.
• Andere aandoeningen: hoge bloeddruk, slaapapneu, leververvetting en gewrichtspijn verbeteren vaak.

Wat zijn de risico's?

Bariatrische chirurgie is in ervaren centra inmiddels een veilige operatie, maar zoals bij elke grote operatie zijn er risico's. In een Amerikaans register van bijna 250.000 operaties overleed 0,1 procent van de mensen binnen 30 dagen. Mogelijke complicaties zijn:

• lekkage, bloeding, infectie of bloedstolsels kort na de operatie;
• vernauwingen, zweren of breuken, waarvoor soms opnieuw een operatie nodig is;
• galstenen, zoals bij elk snel gewichtsverlies;
• maagzuurklachten, vooral na een gastric sleeve;
• tekorten aan vitamines en mineralen, zoals ijzer, vitamine B12, foliumzuur, calcium en vitamine D.

Wat houdt levenslange nazorg in?

Na bariatrische chirurgie heb je levenslang zorg nodig, omdat het lichaam voedingsstoffen anders opneemt. Dat houdt meestal in:

• Levenslang dagelijks vitamines en mineralen, plus regelmatig bloedonderzoek om tekorten op te sporen.
• Op een nieuwe manier eten: kleine maaltijden, langzaam eten, genoeg eiwit, en drinken tussen de maaltijden in plaats van erbij.
• Dumpingsyndroom: na een gastric bypass kan suikerrijk of vet eten te snel in de darm terechtkomen, met buikkrampen, zweten, duizeligheid of diarree als gevolg. Ook kan een paar uur na het eten een lage bloedsuiker optreden.
• Voorzichtig met alcohol: alcohol wordt na de operatie sneller opgenomen. In een grote Amerikaanse studie hadden mensen met een gastric bypass in zeven jaar een meer dan twee keer zo groot risico op alcoholproblemen als mensen met een maagband.
• Een zwangerschap plannen: artsen raden meestal aan te wachten tot het gewicht stabiel is, vaak 12 tot 18 maanden, en extra controles te laten doen. Zie obesitas en zwangerschap.
• Ondersteuning voor je mentale gezondheid: grote veranderingen in lichaam en eten kunnen sterke emoties oproepen. Psychologische ondersteuning kan helpen.

Kom je na de operatie weer aan, dan is er hulp: bespreek je mogelijkheden met je gespecialiseerde team. Goed eten, elke dag wandelen en regelmatig bewegen blijven je leven lang belangrijk. Lees meer over weer aankomen.

Kunnen jongeren een maagverkleining krijgen?

Ja, volgens internationale richtlijnen moet een operatie in gespecialiseerde centra worden overwogen voor zorgvuldig geselecteerde jongeren met ernstige obesitas. In de Amerikaanse Teen-LABS-studie vielen tieners vijf jaar na een gastric bypass evenveel af als volwassenen, en gingen hun diabetes type 2 en hoge bloeddruk vaker in remissie dan bij volwassenen.

Ze hadden ook vaker nieuwe buikoperaties nodig en vaker een tekort aan ijzer en vitamine D, dus nauwe nazorg en steun van het gezin zijn essentieel. Lees meer over obesitas bij kinderen en jongeren.