Het belangrijkste op een rij
- Geef je lichaam de tijd. De meeste kilo’s verdwijnen in de eerste maanden na de bevalling, daarna gaat het trager. Veel mensen zijn een jaar later nog iets zwaarder, en dat is heel gewoon.
- Eerst herstellen, dan afvallen. Wacht tot je nacontrole voordat je bewust minder gaat eten of zwaarder gaat sporten, en overleg eerst met je arts of verloskundige.
- Borstvoeding helpt misschien een beetje, maar niet bij iedereen. Het onderzoek is wisselend, dus reken er niet op dat het het werk voor je doet.
- Langzaam is veilig tijdens de borstvoeding. In een studie had ongeveer 0,5 kg (1 lb) per week afvallen geen invloed op hoe goed baby’s groeiden.
- Geen crashdiëten. Vaste maaltijden met eiwit, groente, volkoren producten en calciumrijk eten beschermen je energie, je stemming en je melk.
- Wandelen met de kinderwagen is een prima begin. Begin vroeg met bekkenbodemoefeningen en voeg later rustig krachtwerk toe.
- Zorg ook voor je hoofd en je slaap. Een sombere stemming die langer dan twee weken duurt, verdient hulp, snel en zonder schaamte.
Wat gebeurt er met je gewicht na de bevalling?
Na de bevalling daalt je gewicht in fases: een grote daling in de eerste dagen, een gestage afname in de weken daarna en een tragere verschuiving in de maanden die volgen. Hoe snel dat gaat, verschilt sterk per persoon, en het is geen examen waarvoor je kunt slagen of zakken.
Een deel van het gewicht verdwijnt met de baby, de placenta en het vruchtwater. In de weken daarna voert je lichaam extra bloed en vocht af, en krimpt de baarmoeder langzaam terug. Daarom kan de weegschaal eerst snel dalen, ook als je gewoon eet.
Wat na die eerste weken overblijft, is vooral vet dat je lichaam tijdens de zwangerschap heeft opgeslagen. Die voorraad heeft een doel: hij levert energie voor het maken van melk. Je kunt hem kwijtraken, maar dat kost eerder maanden dan weken.
Begon je de zwangerschap met een hoger gewicht, dan geldt hetzelfde patroon. Onze pagina over obesitas en zwangerschap beschrijft de zorg voor en tijdens de zwangerschap; deze pagina gaat over de maanden nadat je baby er is.
Hoe lang duurt het om de zwangerschapskilo’s kwijt te raken?
Bij de meeste mensen duurt het een half jaar tot een jaar, en na een jaar is er vaak nog wat gewicht over. Een overzichtsstudie die onderzoeken naar gewicht na de zwangerschap samenvoegde, zag de extra kilo’s het hele eerste jaar afnemen: eerst snel, later trager.
Gemiddeld zaten de deelnemers na zes weken ongeveer 2,4 BMI-punten boven hun gewicht van vóór de zwangerschap, na zes maanden ongeveer 1,1 punt en na twaalf maanden ongeveer 0,5 punt. Voor iemand van 1,65 m (5 ft 5 in) is dat grofweg 6,5 kg, 3 kg en iets meer dan 1 kg.
Achter gemiddelden zitten grote verschillen. In een Amerikaanse studie onder vooral moeders met een laag inkomen was ongeveer drie op de vier een jaar na de bevalling zwaarder dan vóór de zwangerschap. Bijna de helft had meer dan 4,5 kg (10 lb) behouden, en ongeveer een op de vier meer dan 9 kg (20 lb).
| Tijd na de bevalling | Wat er meestal gebeurt | Waar jij je op richt |
|---|---|---|
| Eerste dagen | Grote daling: baby, placenta en vocht | Rust, voeden, pijnstilling, voorzichtig opstaan |
| Week 1–6 | Vocht en zwelling nemen af; de baarmoeder krimpt | Herstel, korte wandelingen, bekkenbodemoefeningen, vaste maaltijden |
| Week 6–12 | Bij veel mensen een tragere, gestage daling | Nacontrole, daarna geleidelijk bewegen en rustiger eetgewoonten |
| Maand 3–6 | Het afvallen gaat door, maar verschilt sterk | Dagelijks wandelen, twee keer per week krachtwerk, eiwit en vezels bij de maaltijden |
| Maand 6–12 | Sommigen zitten weer op hun oude gewicht; velen houden een paar kilo over | Gewoontes volhouden; let op slaap en stemming; vraag hulp als je vastloopt |
Het gewicht dat je na een jaar nog hebt, telt zwaarder dan het tempo in de eerste weken. De Amerikaanse onderzoekers zagen dat gewicht dat na de bevalling bleef, de kans op obesitas een jaar later duidelijk verhoogde. Van de vrouwen die met een gezond gewicht aan hun zwangerschap begonnen, had op dat moment een op de drie overgewicht of obesitas.
Dat is geen reden om te haasten. Het is wel een reden om in dat eerste jaar kleine gewoontes op te bouwen die nog steeds in je leven passen als je baby een peuter is.
Wat bepaalt je tempo
Verschillende dingen beïnvloeden hoe snel de kilo’s eraf gaan. Aan sommige kun je iets doen, aan andere niet.
- Gewichtstoename in de zwangerschap: kwam je meer aan dan wordt aangeraden, dan is de kans groter dat er gewicht blijft. Onze calculator voor gewichtstoename in de zwangerschap laat die grenzen zien.
- Je gewicht vóór de zwangerschap: een hoger startgewicht gaat vaak samen met meer gewicht dat achteraf blijft.
- Slaap: heel korte nachten hangen samen met meer behouden gewicht na een jaar (meer daarover hieronder).
- Beweging en eten: dagelijks bewegen en vaste, vullende maaltijden maken het grootste verschil dat je zelf in de hand hebt.
- Steun: hulp bij de baby, de maaltijden en het huishouden geeft je tijd om te wandelen, te koken en uit te rusten.
Wanneer kun je na de bevalling beginnen met afvallen?
Begin met herstel, niet met een dieet. In de eerste weken geneest je lichaam, komt je melkproductie op gang als je borstvoeding geeft en heb je waarschijnlijk veel te weinig slaap.
Een ouder Amerikaans deskundigenrapport over voeding tijdens de borstvoeding, van het Institute of Medicine, raadde af om in de eerste twee tot drie weken na de bevalling te lijnen, omdat de gevolgen in die periode onbekend zijn. Een verstandige aanpak is wachten tot je nacontrole voordat je bewust minder gaat eten.
Het American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG) ziet zorg na de bevalling als een proces, niet als één afspraak. Het raadt contact met je zorgverlener aan binnen drie weken en een volledige controle uiterlijk twaalf weken na de bevalling. Het moment verschilt per land, dus vraag wat er bij jou wordt aangeboden.
Gebruik die controle om te vragen naar gewicht, bewegen, je bekkenbodem, je stemming en eventuele vervolgtests. Met onze checklist voor je doktersbezoek schrijf je je vragen vooraf op.
Overleg met je arts of verloskundige voordat je na de bevalling met een afvalplan begint, zeker na een keizersnede, veel bloedverlies, hoge bloeddruk, zwangerschapsdiabetes of een zware bevalling, of als je borstvoeding geeft aan een baby die te vroeg geboren is of langzaam aankomt.
Val je af van borstvoeding?
Misschien een beetje, maar het bewijs is wisselend en het werkt niet bij iedereen hetzelfde. Melk maken kost veel energie, maar veel mensen krijgen tijdens de borstvoeding ook meer honger en eten meer.
Een systematische review van 45 studies vond in de meeste ervan weinig of geen verband tussen borstvoeding en gewichtsverandering. Toch vonden vier van de vijf studies van hoge kwaliteit wel dat borstvoeding samenging met meer gewichtsverlies. De auteurs concludeerden dat er betere studies nodig zijn.
Het deskundigenrapport over borstvoeding noemt een gangbaar tempo voor moeders die borstvoeding geven en eten waar ze zin in hebben: ongeveer 0,5 tot 1 kg (1 tot 2 lb) per maand in de eerste vier tot zes maanden. Het merkte ook op dat ongeveer een op de vijf vrouwen die borstvoeding geven, even zwaar blijft of aankomt.
Geef dus borstvoeding omdat het bij jou en je baby past, niet als afvalmethode. Beweegt de weegschaal niet terwijl je borstvoeding geeft, dan is er niets mis met je; het betekent alleen dat eten en bewegen bij jou meer uitmaken dan de melkproductie.
Hoeveel kun je veilig afvallen tijdens de borstvoeding?
Een rustig, gestaag tempo van ongeveer 0,5 kg (1 lb) per week lijkt veilig voor moeders met overgewicht die borstvoeding geven, zodra de borstvoeding goed loopt. Sneller afvallen wordt afgeraden.
Het duidelijkste bewijs komt uit een gerandomiseerde studie bij vrouwen met overgewicht die borstvoeding gaven. Vanaf vier weken na de bevalling at één groep tien weken lang ongeveer 500 kcal per dag minder en bewoog op vier dagen per week 45 minuten.
Die groep viel ongeveer 4,8 kg af, tegenover 0,8 kg in de vergelijkingsgroep. Hun baby’s groeiden net zo goed als de andere baby’s. De onderzoekers concludeerden dat ongeveer 0,5 kg per week afvallen in deze periode de groei van de baby niet beïnvloedde.
Het deskundigenrapport over borstvoeding noemt een vergelijkbare grens. Voor moeders met overgewicht maakt tot ongeveer 2 kg (4,5 lb) per maand afvallen het melkvolume waarschijnlijk niet kleiner, maar meer dan dat na de eerste maand is niet verstandig.
Een Cochrane-review van studies bij vrouwen na de bevalling zag dat alleen een dieet, of een dieet samen met bewegen, meer gewichtsverlies opleverde dan de gewone zorg; alleen bewegen deed dat niet. De programma’s leken de borstvoeding niet te schaden, al vonden de auteurs dat er meer bewijs nodig is voor moeders die borstvoeding geven.
Diezelfde review gaf de voorkeur aan de combinatie, omdat bewegen de conditie verbeterde en spieren hielp beschermen, terwijl alleen lijnen ook spierweefsel kostte. Voor het algemene beeld van een veilig tempo in elke levensfase, zie onze pagina over hoeveel je per week gezond kunt afvallen.
| Meestal prima | Liever vermijden |
|---|---|
| Na de eerste weken ongeveer 0,5 kg (1 lb) per week afvallen | Meer dan ongeveer 2 kg (4,5 lb) per maand afvallen |
| Een kleine vermindering, vooral door minder frisdrank, snoep en grote porties | Zeer caloriearme diëten, maaltijdvervangende shakes of maaltijden overslaan |
| Stevig wandelen en geleidelijk krachtwerk | Lang vasten of hele voedingsgroepen schrappen |
| Drinken op dorst, met water binnen handbereik tijdens het voeden | Afslankthee, afslankpillen en ‘detox’-producten |
Let ook op je baby. Lijkt je baby steeds honger te hebben, heeft hij minder natte luiers of komt hij niet aan zoals verwacht, neem dan contact op met je verloskundige, het consultatiebureau of je arts en ga minder streng minderen.
En afslankmedicijnen?
Veel medicijnen om af te vallen worden afgeraden tijdens de borstvoeding, omdat er te weinig bekend is over hun effect op de baby. Het deskundigenrapport over borstvoeding raadde afslankmiddelen en vloeibare diëten voor moeders die borstvoeding geven ook af.
Gebruikte je vóór de zwangerschap een afslankmedicijn, of denk je er nu over na, vraag dan aan je arts wat voor jou en je baby geldt. Onze pagina over obesitas en zwangerschap gaat dieper in op medicijnen rond zwangerschap en voeden.
Of medicatie bij jou past, bespreek je met je arts. Obesity Foundation raadt medicijnen om af te vallen niet aan en promoot ze niet; wij richten ons op goed eten, passende beweging en wandelen.
Eten voor herstel, energie en melkproductie
Het beste eetpatroon na de bevalling is regelmatig, eenvoudig en vullend, niet streng. Je lichaam herstelt weefsel en maakt, als je borstvoeding geeft, melk, dus het heeft op vaste tijden goed eten nodig.
Melk maken kost elke dag veel extra energie. Een deel daarvan kan uit het vet komen dat je in de zwangerschap hebt opgeslagen; daarom is geleidelijk afvallen tijdens de borstvoeding normaal.
Bij heel weinig eten is het lastig om genoeg calcium, zink, magnesium, foliumzuur en vitamine B6 binnen te krijgen. Voor moeders die minder willen eten, adviseerde het oudere deskundigenrapport minstens ongeveer 1.800 kcal per dag, en minder dan ongeveer 1.500 kcal raadde het op geen enkel moment tijdens de borstvoeding aan. Zie dit als grove richtpunten, niet als doel: wat jij nodig hebt kan anders zijn, dus vraag het je verloskundige of een diëtist.
Een eenvoudig bord na de bevalling
- Eiwit bij elke maaltijd: eieren, yoghurt, bonen, linzen, vis, kip of tofu helpen bij het herstel en houden je langer verzadigd.
- Een half bord groente of fruit: vers, diepvries of uit blik telt allemaal, en voorgesneden groente scheelt tijd.
- Volkoren producten en aardappelen: havermout, volkorenbrood, zilvervliesrijst en aardappelen met schil geven langdurige energie en vezels, die ook helpen tegen verstopping na de bevalling.
- Calciumrijk eten: melk, yoghurt, kaas of verrijkte plantaardige dranken, zeker tijdens de borstvoeding.
- Een beetje gezond vet: wat olijf- of raapzaadolie, noten of zaden.
Onze pagina over porties laat zien hoe je je bord in de juiste verhoudingen vult zonder te wegen of te tellen.
Eten dat je met één hand eet
Kersverse ouders slaan vaak maaltijden over en grazen dan aan het eind van de middag van de koekjes. Een paar kant-en-klare opties binnen handbereik maken de gezonde keuze de makkelijke keuze.
- een kom overnight oats, de avond ervoor klaargezet;
- yoghurt met fruit en een lepel zaden;
- een volkoren boterham met ei, hummus of kaas;
- een handje ongezouten noten met een appel of banaan;
- een pan soep of linzenstoof, ingevroren in losse porties.
De ochtend is vaak het drukste deel van de dag. Onze gids voor een ontbijt om af te vallen heeft snelle ideeën die je in een paar minuten maakt.
Vraag bezoek om een maaltijd mee te nemen in plaats van een cadeautje. Een vriezer met een paar gezonde zelfgekookte maaltijden is meer waard dan nog een rompertje.
Drinken en melkproductie
Zet een glas water binnen handbereik als je voedt en drink wanneer je dorst hebt. Meer drinken dan je dorst vraagt, maakt volgens het deskundigenrapport over borstvoeding niet meer melk.
Frisdrank, zoete koffie en sap leveren veel energie zonder dat je er vol van raakt. Ze vervangen door water, melk of thee zonder suiker is een van de makkelijkste veranderingen die je kunt maken.
Supplementen zijn geen kortere weg naar afvallen na de bevalling. Adviseert je verloskundige of arts een vitamine, volg dat advies dan, maar laat producten links liggen die beloven vet te verbranden of de melk te stimuleren.
Onze pagina over drankjes om af te vallen legt uit welke dranken de moeite waard zijn en welke trends je kunt overslaan.
Wanneer mag je weer sporten na de bevalling?
Na een ongecompliceerde vaginale bevalling kun je meestal binnen een paar dagen rustig beginnen met wandelen en bekkenbodemoefeningen, zodra je je er klaar voor voelt. Zwaardere inspanning bouw je stap voor stap op, en na een keizersnede of een gecompliceerde bevalling vraag je je zorgteam wanneer je kunt beginnen.
Volgens ACOG is het meestal veilig om een paar dagen na een gezonde zwangerschap en vaginale bevalling te beginnen met bewegen. Het raadt aan op te bouwen naar minstens 150 minuten matig intensief bewegen per week, verdeeld over korte momenten, zoals drie wandelingen van 10 minuten per dag. Stop als iets pijn doet.
Sporten lijkt de melkproductie niet te schaden. Het deskundigenrapport over borstvoeding vond regelmatig bewegen goed samengaan met genoeg melk maken. ACOG raadt aan om vóór het sporten te voeden of te kolven en een goed passende, stevige beha te dragen, zodat het prettiger is.
Na een keizersnede
Een keizersnede is een grote buikoperatie en het herstel duurt langer. ACOG merkt op dat de buik een paar weken nodig heeft om te genezen en dat bloedverlies of afscheiding vaak ongeveer vier tot zes weken aanhoudt.
Opstaan en rustig bewegen hoort bij het herstel, en je zorgteam laat je in de eerste dagen zien hoe je dat veilig doet. ACOG adviseert om je lichaam tijd te geven om te genezen voordat je iets zwaars doet, en je arts te vragen wanneer je veilig kunt gaan sporten.
Houd het dus eerst bij rustige wandelingen en neem hulp aan bij tillen en huishouden. Bel meteen je arts of verloskundige bij koorts of koude rillingen, lekken uit je wond, veel bloedverlies, pijn in je been, kortademigheid of pijn die erger wordt.
Je bekkenbodem gaat voor
Zwangerschap en bevalling rekken de spieren op die je blaas, darm en baarmoeder ondersteunen. Bekkenbodemoefeningen, ook wel kegeloefeningen genoemd, helpen je plas en ontlasting op te houden en kunnen meestal in de eerste dagen na de bevalling al beginnen.
- Ga comfortabel zitten of liggen en adem normaal.
- Span de spieren aan die je gebruikt om een wind en de urinestraal tegen te houden, en trek ze naar boven.
- Houd een paar seconden vast en laat dan helemaal los. Herhaal tot tien keer.
- Oefen ook een paar keer snel aanspannen en loslaten.
- Doe dit een paar keer per dag, bijvoorbeeld tijdens het voeden.
Urineverlies bij hoesten of sporten, een zwaar gevoel of een uitstulping in de vagina, of moeite om windjes op te houden komen na een bevalling vaak voor, maar je hoeft het niet te accepteren. Vraag je arts of verloskundige om een verwijzing naar een bekkenfysiotherapeut.
Hardlopen en springen zetten veel meer druk op de bekkenbodem dan wandelen. Overleg eerst met je arts of een fysiotherapeut voordat je ermee begint, en zorg dat stevig wandelen en krachtoefeningen al goed gaan zonder urineverlies of zwaar gevoel.
Spleet in je buikspieren: diastase
Een spleet tussen de twee lange buikspieren komt na een zwangerschap heel vaak voor. In een Noorse studie onder vrouwen die voor het eerst moeder werden, had 60 procent dit zes weken na de bevalling, 45 procent na zes maanden en ongeveer een derde na twaalf maanden.
De spleet wordt vaak vanzelf kleiner. In die studie meldden vrouwen met en zonder spleet een jaar na de bevalling evenveel pijn in de onderrug en het bekken.
De studie zag de spleet wel vaker bij vrouwen die 20 keer per week of vaker zwaar tilden. Merk je een richel of bolling in het midden van je buik, vraag je arts of een bekkenfysiotherapeut dan om ernaar te kijken en passende oefeningen voor te stellen.
Wandelen met de kinderwagen: het makkelijkste begin
Wandelen is de eenvoudigste manier om na de bevalling weer actief te worden, en ACOG noemt het een prima manier om te beginnen. Je hebt geen spullen nodig, je baby kan mee en veel ouders merken dat tijd buiten hun stemming opknapt.
Begin met wat goed voelt, ook al is dat vijf of tien minuten, en tel er om de paar dagen een paar minuten bij op. Bouw na je nacontrole op naar stevige wandelingen van 20 tot 30 minuten op de meeste dagen.
- Zet de duwstang goed: stel hem zo af dat je ellebogen licht gebogen zijn en je rechtop loopt, niet voorovergebogen.
- Loop rechtop: houd je schouders ontspannen en trek je onderbuik en bekkenbodem zachtjes in.
- Kies eerst makkelijke routes: vlakke paden, parken en stoepen zonder steile hellingen.
- Wandel samen: een wandelmaatje of een groep voor ouders met baby’s maakt het leuker en makkelijker om vol te houden.
Onze gids over wandelen om af te vallen legt uit hoe je wandelingen geleidelijk langer en iets sneller maakt.
Voelt wandelen makkelijk en is je zorgteam het ermee eens, voeg dan twee korte krachtsessies per week toe. Squats naar een stoel, push-ups tegen de muur en bruggetjes versterken de spieren waarmee je een autostoeltje tilt. Onze gids over krachttraining voor beginners laat zien hoe je thuis veilig begint.
Slaaptekort, honger en trek
Gebroken nachten maken gezond eten moeilijker. Als je uitgeput bent, wil je snelle energie, snaai je meer in de avond en heb je minder tijd en puf om te koken of te wandelen.
Een studie die kersverse moeders volgde, zag dat wie zes maanden na de bevalling vijf uur of minder per dag sliep, ongeveer drie keer zo vaak een jaar na de bevalling nog minstens 5 kg zwaarder was. Dat was vergeleken met moeders die ongeveer zeven uur sliepen.
Met een baby kun je niet altijd kiezen hoeveel je slaapt, maar kleine stappen helpen:
- Slaap of rust minstens één keer per dag als je baby slaapt, in plaats van klusjes in te halen.
- Verdeel de nachtvoedingen als dat kan, bijvoorbeeld met afgekolfde melk of flesvoeding die je partner geeft.
- Ga na een slechte nacht vroeg naar bed, in plaats van op te blijven voor ‘tijd voor jezelf’ met snacks.
- Houd voor de nachtvoeding een gezond tussendoortje klaar, zoals een banaan of een schaaltje yoghurt, zodat je niet naar de koekjes grijpt.
- Ga een tijdje naar buiten bij daglicht, bijvoorbeeld tijdens je dagelijkse wandeling.
Onze pagina over slaap, stress en gewicht legt uit hoe vermoeidheid je eetlust beïnvloedt. Merk je dat je eet om jezelf te troosten als je moe bent of het je te veel wordt, dan kan onze pagina over emotie-eten helpen.
Postnatale depressie: zorg eerst voor je hoofd
Je in de eerste dagen na de bevalling somber, huilerig en angstig voelen is heel gewoon en heet vaak de kraamtranen of babyblues. Het gaat meestal binnen twee weken over. Een sombere stemming die ernstig is of langer dan twee weken duurt, kan een postnatale depressie zijn, en die heeft behandeling nodig en verdient die ook.
Postnatale depressie komt veel voor. Een overzicht van studies bij gezonde moeders zonder eerdere depressie vond dat ongeveer 17 procent na de bevalling een depressie kreeg. Het komt niet door iets wat je wel of niet hebt gedaan, en het kan iedereen overkomen.
Het Amerikaanse National Institute of Mental Health noemt onder meer deze signalen:
- een droevige, angstige of ‘lege’ stemming, het grootste deel van de dag, bijna elke dag, minstens twee weken lang;
- je hopeloos, schuldig, waardeloos of prikkelbaar voelen;
- geen interesse meer in dingen waar je vroeger van genoot;
- niet kunnen slapen, zelfs als de baby slaapt;
- duidelijke veranderingen in eetlust of gewicht die je niet had gepland;
- moeite met hechten aan je baby of steeds twijfelen of je goed voor hem zorgt;
- gedachten aan de dood of aan jezelf of je baby iets aandoen.
Herken je deze signalen, neem dan snel contact op met je arts, verloskundige of het consultatiebureau; je hoeft niet te wachten tot je nacontrole. Met behandeling, zoals gesprekstherapie, medicijnen of allebei, voelen de meeste mensen zich beter. Je arts kan uitleggen welke mogelijkheden samengaan met borstvoeding.
Heb je gedachten om jezelf of je baby iets aan te doen, of zie of hoor je dingen die anderen niet zien of horen, zoek dan nu dringend hulp: bel 112 of ga naar de dichtstbijzijnde spoedeisende hulp.
Afvallen kan wachten terwijl je herstelt. Rustige wandelingen, vaste maaltijden en steun van anderen helpen je stemming en je gewicht tegelijk. Onze pagina over psychologische hulp legt uit welke soorten hulp er zijn.
Zwangerschapsdiabetes gehad? Sla de controle niet over
Had je zwangerschapsdiabetes, vraag dan na de bevalling om een bloedsuikertest, ook als alles weer normaal voelde. ACOG adviseert een test 4 tot 12 weken na de bevalling en, bij een normale uitslag, elke één tot drie jaar een controle op diabetes.
Zwangerschapsdiabetes verdwijnt meestal na de bevalling, maar het is een vroeg waarschuwingssignaal. Een grote review vond dat vrouwen die het hadden, bijna tien keer zo vaak later diabetes type 2 kregen als vrouwen bij wie de bloedsuiker in de zwangerschap normaal bleef.
De auteurs benadrukken dat je er vroeg iets aan doet, in de eerste jaren na de zwangerschap. Gezonde maaltijden met veel vezels, elke dag wandelen en een beetje afvallen helpen je lichaam allemaal beter met suiker om te gaan. Onze pagina over insulineresistentie legt uit hoe dat werkt.
Welke test er wordt gedaan en wanneer, verschilt per land, dus vraag je arts of verloskundige welke jou wordt aangeboden. Vertel elke nieuwe arts dat je zwangerschapsdiabetes hebt gehad, zodat die weet dat blijven controleren nodig is.
Een rustig 12-wekenplan om af te vallen na de bevalling
Overleg eerst met je arts of verloskundige, en begin pas na je nacontrole met dit plan, als je je voldoende hersteld voelt. Het is een algemeen voorbeeld, geen persoonlijk medisch advies.
Elke stap is met opzet klein. Ga pas verder als de vorige stap gewoonte is geworden, en blijf langer in een fase als dat nodig is; een slechte week met een zieke baby is geen reden om op te geven.
| Weken | Eten | Bewegen | Rust en steun |
|---|---|---|---|
| 1–2 | Drie maaltijden per dag met eiwit; bij elke voeding een glas water | Elke dag 10–15 minuten wandelen met de kinderwagen; drie keer per dag bekkenbodemoefeningen | Eén rustmoment overdag; vraag één persoon om vaste hulp |
| 3–4 | Vervang frisdrank door water, melk of thee; groente bij lunch en avondeten | Op de meeste dagen 20 minuten wandelen | Spreek af wie welke nachtvoedingen doet |
| 5–6 | Maak eenhandige tussendoortjes voor de week klaar; kook één maaltijd in een grote portie | Wandel stukjes iets sneller; voeg twee korte krachtsessies per week toe | Praat over je stemming met iemand die je vertrouwt |
| 7–8 | Gebruik kleinere borden bij het avondeten; stop als je prettig vol zit | Wandelingen van 25–30 minuten; één keer per week een rustige helling of een langere route | Pak elke ochtend een paar minuten daglicht |
| 9–10 | Plan de maaltijden van de week; zet snoep uit het zicht | Krachtsessies worden iets langer; probeer een les voor ouders met baby | Noteer wat je helpt beter te slapen |
| 11–12 | Kijk wat werkt en houd die gewoontes vast | Mik op ongeveer 150 minuten bewegen per week | Bekijk je vooruitgang; maak een afspraak als iets je zorgen baart |
Weeg jezelf hooguit één keer per week, op hetzelfde tijdstip, of laat de weegschaal staan en let op hoe je kleren zitten. Geef je borstvoeding, dan is tot ongeveer 0,5 kg (1 lb) per week afvallen een verstandige bovengrens.
Schrijf je wandelingen, je slaap en hoe je je voelt op. Die verbeteren vaak eerder dan de weegschaal, en ze houden je op moeilijkere dagen op koers.
Waarom het zwaarder kan voelen dan verwacht
Afvallen na een baby draait niet alleen om wilskracht. Weinig slaap, onregelmatige maaltijden, minder tijd voor jezelf en het lichamelijke herstel na de bevalling maken het allemaal moeilijk om oude routines vast te houden.
Sociale media kunnen het erger maken, met foto’s van mensen die binnen een paar weken weer ‘terug in vorm’ lijken. Die beelden laten zelden de hulp, de genen of de bewerking erachter zien, en een eerlijke vergelijking zijn ze niet.
Wees net zo mild voor jezelf als voor een vriendin die net een baby heeft gekregen. Langzaam afvallen over een jaar is een goed resultaat. Beweegt je gewicht al maanden niet, ondanks vaste gewoontes, praat dan met je arts, die kan nagaan of er een medische oorzaak meespeelt.
Zwangerschap en de maanden erna zijn één van de levensfasen die je gewicht beïnvloeden; onze pagina over obesitas bij vrouwen bespreekt de andere.
Gratis hulp om af te vallen na je bevalling
Obesity Foundation helpt mensen af te vallen en gezonder te worden met goed eten, passende beweging en wandelen. Alles is gratis, en onze hulp past in een leven met een baby.
- Gratis eetschema: eenvoudige, vullende maaltijden en tussendoortjes voor drukke dagen. Vraag je gratis eetschema aan.
- Gratis workoutvideo’s: korte sessies thuis, vanaf het rustige niveau Start. Meld je aan voor de gratis video’s.
- Gratis videogesprek (in het Engels): bespreek je volgende stappen met een vrijwilliger. Plan een gratis videogesprek.
- Gratis Obesity Foundation Club: houd wandelingen, gewicht en vooruitgang bij in je eigen tempo. Word gratis lid van de Club.
Onze vrijwilligers zijn geen artsen of verloskundigen en kunnen geen persoonlijk medisch advies geven. Voor vragen over je herstel, borstvoeding, je stemming of uitslagen ga je naar je eigen zorgverleners.
Een baby krijgen verandert veel. Met geduld, goed eten, dagelijkse wandelingen en steun bereiken de meeste mensen in het eerste of tweede levensjaar van hun baby een gezonder gewicht, op een manier die blijft.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt het om de zwangerschapskilo’s kwijt te raken?
Bij de meeste mensen een half jaar tot een jaar. Een overzicht van studies liet zien dat het gewicht in de eerste weken snel daalde en daarna trager, met na twaalf maanden gemiddeld nog ongeveer een half BMI-punt, zo’n 1 kg, extra. Sommigen zijn alles eerder kwijt, anderen houden meer over, en allebei komt vaak voor.
Val je af van borstvoeding geven?
Het kan een beetje helpen, maar het onderzoek is wisselend. De meeste studies vonden weinig of geen verband tussen borstvoeding en gewichtsverandering, al zagen enkele van de beste studies wel een klein voordeel. Ongeveer een op de vijf vrouwen die borstvoeding geven, blijft even zwaar of komt aan, dus goed eten en dagelijks wandelen blijven het belangrijkst.
Krijg ik minder melk als ik minder eet?
Rustig afvallen doet dat meestal niet. In een studie bij vrouwen met overgewicht die borstvoeding gaven, had ongeveer 0,5 kg per week afvallen vanaf vier weken na de bevalling geen invloed op de groei van hun baby’s. Crashdiëten, vasten en meer dan ongeveer 2 kg per maand afvallen worden afgeraden, en in de eerste weken kun je beter helemaal niet minderen.
Wanneer mag ik sporten na een keizersnede?
Rustig bewegen en kalme wandelingen horen vanaf het begin bij het herstel, maar zware inspanning moet wachten tot je wond en buik zijn genezen, en dat duurt minstens een paar weken. Vraag je arts of verloskundige wanneer je stevig wandelen en krachtwerk kunt toevoegen, meestal bij of na je nacontrole.
Waarom kom ik aan na de geboorte van mijn baby?
Weinig slaap, onregelmatige maaltijden, snaaien tijdens nachtvoedingen en minder tijd om te bewegen spelen allemaal mee, en sommige mensen eten meer omdat borstvoeding hongerig maakt. Heel korte nachten hangen samen met meer behouden gewicht een jaar na de bevalling. Gaat je gewicht snel omhoog of voel je je wekenlang somber, praat dan met je arts.
Heb ik na zwangerschapsdiabetes een diabetestest nodig?
Ja. ACOG adviseert een bloedsuikertest 4 tot 12 weken na de bevalling en, bij een normale uitslag, elke één tot drie jaar een controle. Vrouwen die zwangerschapsdiabetes hadden, krijgen later veel vaker diabetes type 2, dus het loont om om die vervolgtest te vragen.
Bronnen
- Schmitt NM, Nicholson WK, Schmitt J – Het verband tussen zwangerschap en het ontstaan van obesitas: systematische review en meta-analyse van het natuurlijke verloop van gewichtsbehoud na de bevalling, International Journal of Obesity (2007, Engelstalig)
- Endres LK e.a. – Risicofactoren voor gewichtsbehoud na de bevalling en het verband met obesitas na 1 jaar, Obstetrics & Gynecology (2015, Engelstalig)
- Institute of Medicine – Nutrition during lactation: samenvatting, conclusies en klinische aanbevelingen, National Academies Press (1991, Engelstalig)
- Lovelady CA e.a. – Het effect van gewichtsverlies bij vrouwen met overgewicht die borstvoeding geven op de groei van hun baby’s, New England Journal of Medicine (2000, Engelstalig)
- Neville CE e.a. – Het verband tussen borstvoeding en gewichtsverandering na de bevalling: systematische review en kritische beoordeling, International Journal of Obesity (2014, Engelstalig)
- Amorim Adegboye AR, Linne YM – Dieet, beweging of allebei om af te vallen bij vrouwen na de bevalling, Cochrane Database of Systematic Reviews (2013, Engelstalig)
- ACOG Committee Opinion No. 736 – Optimizing postpartum care, Obstetrics & Gynecology (2018, Engelstalig)
- American College of Obstetricians and Gynecologists – Sporten na de zwangerschap (veelgestelde vragen voor patiënten, Engelstalig)
- American College of Obstetricians and Gynecologists – Keizersnede (veelgestelde vragen voor patiënten, Engelstalig)
- American College of Obstetricians and Gynecologists – Zwangerschapsdiabetes (veelgestelde vragen voor patiënten, Engelstalig)
- Vounzoulaki E e.a. – Overgang naar diabetes type 2 bij vrouwen die zwangerschapsdiabetes hebben gehad: systematische review en meta-analyse, BMJ (2020, Engelstalig)
- National Institute of Mental Health (NIH) – Perinatale depressie (Engelstalig)
- Shorey S e.a. – Vóórkomen van postnatale depressie bij gezonde moeders: systematische review en meta-analyse, Journal of Psychiatric Research (2018, Engelstalig)
- Gunderson EP e.a. – Verband tussen minder uren slaap 6 maanden na de bevalling en aanzienlijk gewichtsbehoud 1 jaar na de bevalling, American Journal of Epidemiology (2008, Engelstalig)
- Sperstad JB e.a. – Diastase van de rechte buikspieren tijdens de zwangerschap en 12 maanden na de bevalling: vóórkomen, risicofactoren en lage rug- en bekkenpijn, British Journal of Sports Medicine (2016, Engelstalig)
