Striae na afvallen: waarom ze ontstaan en of ze weer vervagen

Wat zijn striae, en waarom ontstaan ze als je gewicht verandert?

Striae zijn smalle strepen littekenweefsel die verschijnen als je huid snel uitrekt of krimpt. Door die snelle verandering scheuren het collageen en elastine die de middelste huidlaag, de lederhuid, bij elkaar houden. Als die kleine scheurtjes genezen, blijft de streep over die je ziet.

Artsen noemen ze striae distensae; in de volksmond heten ze ook zwangerschapsstrepen of striemen. Ze zitten het vaakst op buik, borsten, billen, dijen en bovenarmen, op de plekken waar je lichaam vet opslaat of het snelst groeit.

Je huid kan langzame veranderingen goed aan. Bij een snelle of grote verandering heeft ze het moeilijk, en sommige mensen zijn er gevoeliger voor dan anderen. Onderzoekers wijzen op een mix van rek, hormonen en verschillen in hoe ieders huid is opgebouwd.

De meest voorkomende oorzaken

De American Academy of Dermatology noemt de momenten waarop mensen ze het vaakst krijgen:

• groeispurts in de puberteit;
• zwangerschap, als buik en borsten snel groeien;
• snel aankomen of snel afvallen;
• snelle spiergroei door krachttraining, bijvoorbeeld op schouders en bovenarmen;
• langdurig gebruik van een corticosteroïdcrème op hetzelfde stukje huid.

Ook sommige aandoeningen, zoals het syndroom van Cushing en het syndroom van Marfan, kunnen striae geven. Erfelijkheid telt mee: hebben je ouders, broers of zussen ze, dan is de kans groter dat jij ze ook krijgt.

Obesitas zelf hangt samen met striae. Een dermatologisch overzicht van huidveranderingen bij mensen met obesitas noemt ze bij de huidkenmerken die vaker voorkomen bij een hoger gewicht, naast steeltjeswratten en donkere, fluweelachtige plekken.

De strepen die je nu opvallen, zijn misschien jaren geleden ontstaan: als tiener, tijdens een zwangerschap of in een periode waarin je snel aankwam. Striae door een zwangerschap komen aan bod op een eigen pagina: lees meer over obesitas en zwangerschap.

Waarom striae er na het afvallen erger uit kunnen zien

Veel mensen vinden dat hun striae na het afvallen juist meer opvallen. Onderzoek heeft dat niet gemeten, maar een logische verklaring is dat het litteken blijft terwijl het vet eronder slinkt.

Toen die plek voller was, stond de huid strak. Met minder volume eronder kunnen oudere strepen er fijn gerimpeld uitzien. Dermatologen beschrijven oude striae als iets lager dan de huid eromheen; een beetje ingezonken is dus hun gewone uiterlijk, geen teken dat er iets misgaat.

Tijdens het afvallen kunnen er ook nieuwe strepen bij komen, vooral als het snel gaat. De huid verandert opnieuw van vorm, en plekken die al tot het uiterste waren opgerekt, kunnen nog wat verder scheuren.

Het helpt om te weten dat striae en losse huid twee verschillende dingen zijn. Na veel gewichtsverlies komen ze vaak samen voor, maar ze gedragen zich anders en vragen om een andere aanpak.

Alles over plooien, hangende huid en huid laten verwijderen staat op onze pagina over losse huid na afvallen. Deze pagina gaat alleen over de strepen zelf.

Gaan striae weg na het afvallen?

Striae gaan na het afvallen meestal niet helemaal weg, maar ze vervagen na verloop van tijd wel flink. Dermatologen zien ze als blijvend, net als elk ander litteken, terwijl de kleur en de verhoogde rand langzaam rustiger worden.

Afvallen alleen haalt ze niet weg, want een litteken is geen vet. Nog meer kilo’s kwijtraken laat een streep niet verdwijnen, en aankomen verbergt hem ook niet lang.

Wat wel verandert, is hoe ze eruitzien. Verse striae hebben kleur en voelen soms iets verhoogd; oude striae zijn bleek, vlak of iets ingezonken, en van een afstandje vaak nauwelijks te zien. Veel mensen merken ze na genoeg tijd in het dagelijks leven bijna niet meer op.

Er is geen vaste termijn. Hoe snel een streep vervaagt, hangt af van je huid, je leeftijd, de plek en hoe sterk de huid daar werd opgerekt. Geduld hoort bij het eerlijke antwoord.

Ga alsjeblieft niet langzamer afvallen of stoppen omdat je je zorgen maakt over striae. Een lagere bloeddruk, een betere bloedsuiker en minder pijn in je knieën en rug zijn veel belangrijker voor je leven dan welke streep op je huid ook.

Betekenen witte of paarse striae dat je afvalt?

Nee, de kleur van een streep laat niet zien of je vet verliest. Ze vertelt je ongeveer hoe oud de streep is: rode, roze of paarse striae zijn nieuw, witte of zilverkleurige zijn ouder.

Deze mythe zie je vaak online, maar ze haalt twee dingen door elkaar. Een streep wordt wit omdat het litteken rijper is geworden, en dat gebeurt of je gewicht nu stijgt, daalt of gelijk blijft.

Nieuwe gekleurde striae tijdens het afvallen betekenen dat je huid snel van vorm verandert. Ze bewijzen geen vetverlies, en witte strepen bewijzen ook niets. De weegschaal, je middel en hoe je kleren zitten, zeggen veel meer.

De kleur in het begin hangt af van je huidskleur. Op een donkere huid zien verse striae er vaak donkerbruin uit in plaats van rood, en rijpe striae kunnen lichter zijn dan de huid eromheen.

Houd je je voortgang bij met foto’s? Op onze pagina over motivatie om af te vallen lees je hoe je eerlijke voor-en-nafoto’s maakt zonder in te zoomen op je huid.

Waarom jeuken striae als je afvalt?

Striae jeuken vaak zolang ze nieuw zijn, omdat de huid nog aan het genezen is en licht ontstoken is. Onderzoekers die crèmes tegen striae bekeken, noemen jeuk een veelgehoorde klacht bij verse strepen; meestal zakt die af als de streep rijper wordt.

Een droge huid kan de jeuk erger maken. Afvallen, hete douches, koud weer en ruwe kleding spelen allemaal mee.

Eenvoudige manieren om de jeuk te verzachten

• Smeer na een lauwe douche een eenvoudige, parfumvrije crème of bodylotion op je nog licht vochtige huid.
• Dep je huid droog in plaats van hard te wrijven met de handdoek.
• Kies zachte, luchtige stoffen op de plek die jeukt.
• Houd je nagels kort en probeer niet te krabben, want dan kan je huid kapotgaan.
• Druk of klop zachtjes op de plek als de drang opkomt, of leg er een koel, vochtig washandje op.

Smeer alsjeblieft geen hormooncrème op striae zonder advies. Langdurig gebruik van zulke crèmes op dezelfde plek kan zelf een dunne huid en nieuwe strepen geven.

Ga naar je huisarts als de jeuk je wakker houdt, de huid nat wordt of openbarst, een uitslag zich uitbreidt of als je overal jeuk hebt in plaats van alleen op de strepen. Dat kan wijzen op een ander huid- of gezondheidsprobleem dat goed bekeken moet worden.

Kun je nieuwe striae voorkomen tijdens het afvallen?

Helemaal voorkomen lukt niet, maar een rustig tempo geeft je huid de meeste tijd om zich aan te passen. Geen enkel onderzoek heeft langzaam en snel afvallen vergeleken voor striae, dus zie dit als verstandige zorg en niet als belofte.

Snelle verandering is de rode draad in bijna elke oorzaak uit het lijstje hierboven. Daarom is langzaam en gestaag veranderen het meest logische wat jij in de hand hebt. Op onze pagina over gezond afvallen per week lees je wat een gezond tempo is.

En crèmes en oliën om striae te voorkomen?

Het bewijs voor preventiecrèmes is zwak. Een Cochrane-review van zes onderzoeken met 800 zwangere vrouwen vond geen duidelijk verschil in nieuwe striae tussen vrouwen die een crème met werkzame stoffen gebruikten en vrouwen die een placebo of niets gebruikten.

Losse ingrediënten deden het niet beter. In onderzoeken voorkwamen cacaoboter, olijfolie, amandelolie en vitamine E geen striae.

Een paar onderzoeken naar crèmes met centella (een kruid) of hyaluronzuur zagen er hoopvoller uit. Ze zijn klein, vooral gedaan bij zwangeren, en soms uitgevoerd met producten van één fabrikant, dus nog lang geen bewijs. Een gewone crème houdt je huid soepel, en dat is een prima reden om er een te gebruiken.

Spieren opbouwen: doe het geleidelijk

Krachttraining is goed voor je terwijl je afvalt, en het beschermt je spieren. Heel snelle groei van spiermassa, vooral bij mensen die zwaar trainen voor volume, kan nieuwe strepen geven op schouders, borst en dijen.

Voor de meeste lezers is het normale tempo van een beginnersprogramma geen enkel probleem. Op onze pagina over vet verliezen en spieren opbouwen lees je wat realistisch is, en ons krachttrainingsschema voor beginners bouwt rustig op.

Gewoonten die goed zijn voor je gewicht én je huid

• Kies voor gestaag afvallen in plaats van snel, en laat crashdiëten links liggen.
• Eet bij elke maaltijd iets met eiwit om je spieren te beschermen.
• Houd je gewicht stabiel als je je doel bereikt: elke nieuwe ronde aankomen rekt je huid opnieuw op.
• Bedenk dat oudere striae niet bruinen, dus zonnebaden laat ze juist meer opvallen.

Minder eten van de grootste caloriebronnen in je dag is een van de eenvoudigste manieren om een rustig tempo vast te houden. Onze gids over wat je beter niet eet om af te vallen laat zien waar je begint.

Wat helpt striae vervagen: crèmes, retinoïden, lasers en microneedling vergeleken

Sommige behandelingen maken striae minder zichtbaar, maar geen enkele haalt ze weg. Overzichten van het onderzoek zijn het erover eens dat de meeste studies klein en kort zijn, en dat verse, gekleurde strepen beter reageren dan oude, witte.

Overleg eerst met je huisarts of een dermatoloog voordat je een behandeling begint, en altijd als je zwanger bent, zwanger wilt worden of borstvoeding geeft. Obesity Foundation verkoopt of adviseert geen enkele crème, merk of kliniek.

Tretinoïne en andere retinoïden

Tretinoïne is een vitamine A-crème op recept. In een klein dubbelblind onderzoek zagen 8 van de 10 mensen die het zes maanden lang dagelijks op verse striae smeerden een duidelijke verbetering, tegen 1 van de 12 met een crème zonder werkzame stof.

Andere studies waren minder positief, vooral bij oudere strepen, en een grote vergelijking van onderzoeken zette tretinoïne alleen lager dan behandelingen in de kliniek. In twee van de studies had ongeveer de helft van de gebruikers in de eerste een tot twee maanden roodheid of schilfers.

Retinoïden zijn niet geschikt tijdens zwangerschap of borstvoeding. Een overzicht van zwangerschappen waarin vrouwen vroeg en per ongeluk retinoïdecrèmes hadden gebruikt, vond geen duidelijke toename van schade, maar de auteurs benadrukken dat dit geen reden is om ze tijdens de zwangerschap te gebruiken. Dermatologen raden aan in die periode eerst met je arts te overleggen voordat je striae überhaupt behandelt.

Hyaluronzuur en centella

Hyaluronzuur is een stof die je huid zelf aanmaakt. Dermatologen melden dat het in twee grotere studies verse striae minder opvallend maakte als het erop werd gesmeerd.

Crèmes met centella zijn vooral onderzocht om striae tijdens de zwangerschap te voorkomen. Wil je er een proberen, gebruik hem dan op nieuwe strepen, masseer hem zachtjes in en houd het een aantal weken dagelijks vol voordat je oordeelt.

Lasers

Lasers kunnen de kleur en structuur van striae een beetje verbeteren. Voor elke fase wordt een ander type gebruikt: sommige richten zich op het rood van verse strepen, andere proberen collageen op te bouwen in oudere.

Een overzicht in een vakblad voor dermatologische chirurgie meldde een bescheiden verbetering met fractionele lasers, vooral op basis van ervaring in de praktijk, omdat er weinig gecontroleerde onderzoeken zijn. Een netwerkanalyse van 14 onderzoeken met 651 mensen zette de fractionele CO2-laser bovenaan van de vergeleken lasers, maar de auteurs vroegen om grotere studies.

De belangrijkste bijwerking om te kennen zijn donkere plekken na de behandeling. Een recent overzicht meldt dat dit risico stijgt bij een hogere laserenergie, tot een jaar kan aanhouden en zwaarder weegt voor mensen met een donkere huid.

Microneedling

Bij microneedling maken fijne naaldjes piepkleine wondjes, waarna de huid zichzelf gaat herstellen. Soms wordt het gecombineerd met radiofrequentie, een vorm van warmte.

Een meta-analyse van 11 onderzoeken vond microneedling ongeveer even werkzaam als lasers, en beter dan behandelingen zonder laser. De meeste studies waren klein, en de resultaten liepen sterk uiteen.

Voordat je een behandeling boekt

• Ga naar een erkende dermatoloog, niet alleen naar een schoonheidssalon, en vraag welk resultaat realistisch is voor jouw soort strepen.
• Vraag hoeveel sessies je nodig hebt en wat het in totaal kost, want de meeste behandelingen vragen er meerdere.
• Vertel welke huidskleur je hebt, welke medicijnen je gebruikt en of je snel littekens of koortslippen krijgt.
• Wacht tot je gewicht redelijk stabiel is, zodat nieuwe veranderingen het werk niet tenietdoen.

Vraag vooraf of je zorgverzekering iets vergoedt, want cosmetische behandelingen worden vaak niet vergoed. Met onze checklist voor je doktersbezoek bereid je je vragen voor.

Ook zwachtels, verstevigende gels en afslankapparaatjes beloven veel voor je huid. Onze blik op afslankgadgets laat zien wat onderzoek daarover vond.

Wanneer je met striae naar de dokter gaat

De meeste striae zijn onschuldig en hebben geen medische zorg nodig. Een paar patronen zijn een bezoek waard, omdat ze kunnen wijzen op een hormoonprobleem of een bijwerking van medicijnen.

Ga naar je huisarts als:

• er brede, roodpaarse strepen verschijnen (vaak breder dan 1 cm), samen met gewichtstoename rond je buik, een ronder gezicht, snel blauwe plekken, zwakke bovenbenen of een hoge bloeddruk;
• er strepen verschijnen op een plek waar je lang een hormooncrème hebt gebruikt;
• je corticosteroïdtabletten slikt en nieuwe strepen opmerkt;
• er strepen verschijnen zonder duidelijke reden, zoals groei, zwangerschap of een verandering in gewicht of spieren.

Een richtlijn van de Endocrine Society noemt zulke strepen, snel blauwe plekken, een rood gezicht en zwakke bovenbenen of bovenarmen bij de tekenen die het sterkst wijzen op het syndroom van Cushing, waarbij het lichaam te veel van het stresshormoon cortisol maakt. Op onze pagina over waarom je niet afvalt staan meer van zulke waarschuwingssignalen.

Stop niet op eigen houtje met corticosteroïdtabletten of andere voorgeschreven medicijnen. Je arts kan het hele plaatje bekijken en beslissen wat er onderzocht moet worden.

Leven met striae: opmerkingen, zwemkleding en de sportschool

Striae horen bij de meest voorkomende huidkenmerken ter wereld, en veel mensen vinden het makkelijker om ermee te leven zodra ze ze niet meer verstoppen. Toch is het normaal dat je je onzeker voelt, zeker in een kleedkamer of op het strand.

Een paar praktische ideeën helpen veel mensen:

• Kies kleding eerst op comfort. Een legging, een langer badpak of een T-shirt in het zwembad zijn prima keuzes als ze je helpen om vol te houden.
• Gebruik zelfbruiner als je dat wilt. Bruin worden in de zon laat strepen meer opvallen, omdat littekenweefsel niet bruint; zelfbruiner kan ze laten opgaan in je huid.
• Heb een kort antwoord klaar voor opmerkingen, zoals: “Dat is mijn huid, en ik ben trots op wat mijn lichaam doet.”
• Kijk naar wat je lichaam nu kan: die extra wandeling, de trap zonder te stoppen, het baantje zwemmen dat eerst niet lukte.

Hoe je je op je gemak voelt in het water, lees je op onze pagina over zwemmen om af te vallen. Niemand heeft het recht om iets over je lichaam te zeggen; onze pagina over gewichtsstigma legt uit hoe je kunt reageren.

Gaan zorgen over je huid je gedachten overheersen, houden ze je binnen of ga je erdoor troosteten, praat er dan alsjeblieft met iemand over. Onze pagina over psychologische hulp laat zien welke hulp er is.

Gratis hulp om af te vallen in een tempo dat je lichaam bijhoudt

Wij helpen mensen afvallen en gezonder worden met goed eten, passende beweging en wandelen. Alles is gratis, en er komen geen crèmes, zwachtels of supplementen aan te pas. Overleg eerst met je huisarts voordat je met een plan begint, zeker als je een aandoening hebt of medicijnen gebruikt.

• Een gratis eetschema met vullende, gewone maaltijden om gestaag af te vallen, zonder haast. Vraag je gratis eetschema aan.
• Gratis workoutvideo’s in drie niveaus, zodat je spieren rustig en in je eigen tempo sterker worden. Ontvang de gratis workoutvideo’s.
• Een gratis videogesprek (in het Engels) om te praten over je tempo, je zorgen of waar je begint. Plan een gratis videogesprek.
• Je eigen Club-account om wandelingen, maaltijden en hoe je je voelt bij te houden, helemaal privé. Open je gratis Obesity Foundation Club-account.

Een dagelijkse wandeling is de ruggengraat van onze aanpak. Onze gids over wandelen om af te vallen laat zien hoe je dat week na week opbouwt.

Striae laten zien dat je lichaam is veranderd, en ze blijven vervagen naarmate de tijd verstrijkt. Zorg vriendelijk voor je huid, blijf bewegen en houd vast aan de gezondheid die je erbij wint.